35 lat działalności świętowała Straż Miejska w Częstochowie. Jubileuszowa uroczystość odbyła się 29 sierpnia w Muzeum Monet i Medali Jana Pawła II. Była to okazja nie tylko do przypomnienia historii formacji, ale przede wszystkim do podziękowania osobom, które przez lata angażowały się w pracę na rzecz bezpieczeństwa i porządku w mieście.
Data wydarzenia miała szczególne znaczenie. 29 sierpnia przypada Dzień Strażnika Miejskiego. Święto jest obchodzone w rocznicę uchwalenia ustawy o strażach gminnych z 29 sierpnia 1997 roku. Częstochowska Straż Miejska ma jednak jeszcze dłuższą historię. Swoją działalność rozpoczęła już w 1991 roku, kiedy w Polsce zaczęły funkcjonować współczesne straże miejskie i gminne.
Jubileusz pełen wyróżnień
W jubileuszowej gali uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, służb mundurowych oraz instytucji współpracujących ze Strażą Miejską. Wśród gości byli między innymi wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Śląskiego Stanisław Gmitruk, przewodniczący Rady Miasta Częstochowy Marcin Biernat oraz pierwszy zastępca prezydenta Częstochowy Zdzisław Wolski.
Do Częstochowy przyjechali także przedstawiciele Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej, Wojska Polskiego oraz Straży Miejskiej z Łodzi. W uroczystości wzięli udział również reprezentanci szkół, uczelni i innych instytucji współpracujących z częstochowską formacją.
Jubileusz był przede wszystkim czasem wyróżnień. Stanisław Gmitruk wręczył zasłużonym osobom srebrne odznaki za zasługi dla województwa śląskiego. Były również inne medale, krzyże, awanse i nagrody.
Własnymi okolicznościowymi medalami Straż Miejska uhonorowała osoby oraz przedstawicieli instytucji, z którymi współpracuje przy realizacji swoich codziennych zadań.
Straż Miejska ma swoich zwolenników i krytyków
35 lat działalności to również czas, w którym wokół Straży Miejskiej pojawiały się różne opinie mieszkańców. Częstochowianie nie zawsze oceniają pracę formacji w taki sam sposób.
Dla części mieszkańców obecność strażników na ulicach jest ważnym elementem poczucia bezpieczeństwa. Doceniają ich interwencje w sprawach związanych z porządkiem publicznym, zaśmiecaniem, niewłaściwym parkowaniem czy innymi problemami, z którymi spotykają się na co dzień.
Są jednak również osoby krytycznie oceniające działalność Straży Miejskiej. Wśród pojawiających się opinii jest między innymi zarzut dotyczący dużej liczby pouczeń, określanych potocznie jako „puszki”, zamiast mandatów. Zdaniem części mieszkańców strażnicy powinni częściej kończyć interwencje mandatami, a nie jedynie zwracaniem uwagi.
Te różne głosy pokazują, że ocena pracy Straży Miejskiej pozostaje tematem, który może budzić emocje i dyskusje. Jednocześnie statystyki pokazują skalę zadań realizowanych przez formację każdego roku.
Podziękowania za codzienną służbę
Podczas uroczystości podkreślano, że praca strażników miejskich to przede wszystkim codzienna obecność wśród mieszkańców i reagowanie na sytuacje, które wpływają na bezpieczeństwo i porządek w mieście.
Zastępca prezydenta Częstochowy Zdzisław Wolski podziękował funkcjonariuszom oraz pracownikom cywilnym za ich dotychczasową pracę.
„Codziennymi działaniami udowadniacie, że Częstochowianie i Częstochowianki mogą Wam zaufać i mogą na Was liczyć” podkreślił.
Jak zaznaczył, służba w Straży Miejskiej wymaga odpowiedzialności, opanowania, bezstronności, odwagi i empatii. Podziękowania trafiły również do osób, których pracy mieszkańcy nie zawsze zauważają. Operatorzy miejskiego monitoringu przez całą dobę obserwują ulice i przekazują funkcjonariuszom informacje o zdarzeniach wymagających interwencji.
Uroczystość uświetnił występ orkiestry Pipes & Drums.
Początki były skromne
Kiedy częstochowska Straż Miejska rozpoczynała działalność w 1991 roku, była niewielką formacją z ograniczonym wyposażeniem i skromnym zapleczem. Pierwsza siedziba mieściła się w budynku Urzędu Miasta przy ul. Śląskiej.
Już w pierwszym roku funkcjonowania strażnicy stanęli przed poważnym zadaniem. W sierpniu 1991 roku wspierali zabezpieczenie Światowych Dni Młodzieży oraz spotkania z papieżem Janem Pawłem II.
Początki działalności przypadły na czas dużych zmian w Polsce. Strażnicy musieli reagować między innymi na nielegalny handel uliczny, dewastację mienia, zaśmiecanie miasta, dzikie wysypiska oraz zakłócanie porządku. Jednocześnie powstawały struktury i procedury, które pozwalały formacji coraz skuteczniej współpracować z Policją, służbami ratunkowymi i miejskimi jednostkami.
Przez kolejne lata Straż Miejska zmieniała się razem z miastem. Do tradycyjnych zadań związanych z utrzymaniem porządku doszły działania profilaktyczne i edukacyjne, ochrona środowiska, troska o bezpieczeństwo w ruchu drogowym oraz pomoc osobom starszym, bezdomnym i potrzebującym.
Rozwijano także patrole zmotoryzowane i rowerowe, systemy łączności oraz monitoring wizyjny. Od 1999 roku Straż Miejska działa jako samodzielna jednostka organizacyjna, a jej siedziba znajduje się przy ul. Krakowskiej 80.
Dzisiaj funkcjonariusze angażują się również w zabezpieczanie imprez miejskich i masowych, działania kryzysowe, reagowanie na zagrożenia ekologiczne oraz pomoc zwierzętom.
Nie tylko interwencje
Istotnym elementem działalności częstochowskiej Straży Miejskiej są działania skierowane bezpośrednio do mieszkańców, szczególnie dzieci i młodzieży.
Od blisko 26 lat przy komendzie działają świetlica socjoterapeutyczna oraz Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom „Skrawek Nieba”. Organizowane tam zajęcia edukacyjne, sportowe i wychowawcze były przez lata miejscem wsparcia dla setek młodych osób.
Strażnicy prowadzą również spotkania i prelekcje dotyczące bezpieczeństwa. Każdego roku uczestniczy w nich około 3 tys. osób.
Tysiące interwencji i zgłoszeń
Jak dużo pracy wykonuje dziś częstochowska Straż Miejska, pokazują dane z 2025 roku. W ciągu dwunastu miesięcy funkcjonariusze podjęli 33 252 interwencje.
Do jednostki wpłynęło 261 pisemnych wniosków. Dyżurni Sekcji Koordynacji zarejestrowali natomiast 15 164 zdarzenia i zgłoszenia przekazane przez mieszkańców oraz operatorów monitoringu.
Dużą rolę w codziennej pracy odgrywa miejski monitoring. System obejmował 99 lokalizacji, w których znajdowało się 137 kamer. Łącznie dostarczały one 215 obrazów z przestrzeni publicznej.
W 2025 roku operatorzy przekazali służbom porządku i bezpieczeństwa 1761 informacji wymagających reakcji. W walce z nielegalnym składowaniem odpadów i dzikimi wysypiskami wykorzystywano również 14 przenośnych fotopułapek.
35 lat historii i różne spojrzenia
Jubileusz stał się okazją do podsumowania trzech i pół dekady działalności częstochowskiej Straży Miejskiej. Formacja, która zaczynała jako niewielka jednostka, dziś realizuje szeroki zakres zadań związanych z bezpieczeństwem, porządkiem publicznym, profilaktyką i pomocą mieszkańcom.
Jednocześnie przez lata wypracowała sobie zarówno grono zwolenników, jak i krytyków. Jedni mieszkańcy uważają, że strażnicy są potrzebni i doceniają ich obecność na ulicach. Inni mają zastrzeżenia do sposobu prowadzenia interwencji i oczekują bardziej zdecydowanych działań, w tym częstszego nakładania mandatów.
Jedno pozostaje niezmienne: Straż Miejska jest częścią miejskiego systemu bezpieczeństwa, a jej działalność od 35 lat wywołuje wśród mieszkańców zarówno poczucie bezpieczeństwa, jak i dyskusje o tym, jak powinna wyglądać skuteczna praca strażników.
Fot. Łukasz Kolewiński / UM
